Kimyasal Denklemler Nasıl Denkleştirilir?

Ortak yazar: Bess Ruff

Bir kimyasal denklem, kimyasal bir reaksiyonun yazılı sembolik temsilidir. Tepkimeye giren kimyasal(lar) sol tarafta ve ürün kimyasal(lar) sağ tarafta gösterilir. Bu ikisi, reaksiyonu sembolize eden soldan sağa yönlü bir ok ile birbirine bağlıdır. Kütlenin korunumu kanunu, hiçbir atomun bir kimyasal reaksiyonla var veya yok edilemeyeceğini belirtir. Bu nedenle, tepkimeye giren maddelerin atom sayıları ürünlerde bulunan atom sayılarını dengelemek zorundadır. Kimyasal denklemlerin farklı şekillerde nasıl denkleştirileceğini öğrenmek için bu rehberi takip et.[1]

Makalenin 1.Yöntemi:
Geleneksel Denkleştirme Yapmak

  1. 1
    Verilen denklemi yaz. Bu örnek için şunu kullanacaksın:
    • C3H8 + O2 --> H2O + CO2
    • Bu reaksiyon, propanın (C3H8) oksijen ile yandığını, ürün olarak su ve karbondioksitin meydana geldiğini gösterir.
  2. 2
    Elementlerin atom sayısını yaz. Bunu denklemin her iki tarafı için yap. Denklemdeki atomların sayısını bulmak için her atomun yanındaki alt simgeye bak. Yazarken, her bir elementin nasıl göründüğüne dikkat ederek tekrar orijinal denkleme bağlamak iyi bir fikirdir.[2]
    • Örneğin; sağ tarafta 3 oksijen atomun var, fakat bu toplamadan kaynaklanıyor.
    • Sol taraf: 3 karbon (C3), 8 hidrojen (H8) ve 2 oksijen (O2).
    • Sağ taraf: 1 karbon (C), 2 hidrojen (H2) ve 3 oksijen (O + O2).
  3. 3
    Hidrojen ve oksijeni sona sakla, çünkü onlar çoğu zaman iki tarafta da bulunur. Hidrojen ve oksijenin ikisi de moleküllerde birlikte bulunur, bu nedenle onların denklemin iki tarafında olması olasıdır. Onları en son denkleştirmek en iyisidir.[3]
    • Hidrojen ve oksijeni denkleştirmeden önce atomları yeniden saymak gerekir, çünkü denklemdeki diğer atomları denkleştirmek için katsayıları kullanman gerekebilir.
  4. 4
    Tekil elementlerle başla. Denkleştirmen gereken birden fazla element kaldıysa tepkimeye girenlerde ve ürünlerde sadece bir molekülü görünen elementi seç. Yani önce karbon atomlarını denkleştirmen gerekecek.[4]
  5. 5
    Tek karbon atomunu denkleştirmek için bir katsayı kullan. Denklemin solundaki 3 karbon atomuyla denkleştirmek için denklemin sağındaki tek karbon atomuna bir katsayı ekle.[5]
    • C3H8 + O2 --> H2O + 3CO2
    • Sağ taraftaki karbonun önündeki 3 katsayısı, tıpkı sol taraftaki 3 alt simgesi gibi 3 karbon atomunu belirtir.
    • Bir kimyasal denklemde katsayıları değiştirebilirsin, fakat alt simgeleri asla değiştirmemelisin.
  6. 6
    Ardından hidrojen atomlarını denkleştir. Hidrojen ve oksijen haricinde tüm atomları denkleştirdiğine göre hidrojen atomlarını ele alabilirsin. Sol tarafta 8 hidrojen var. Yani sağ tarafta da 8 hidrojene ihtiyacın var. Bunu sağlayacak bir katsayı kullan.[6]
    • C3H8 + O2 --> 4H2O + 3CO2
    • Sağ tarafa 4 katsayısını ekliyoruz çünkü alt simgede hâlihazırda 2 hidrojen atomu olduğu gözüküyor.
    • 4 katsayısını 2 alt simgesi ile çarptığında 8 elde edersin.
    • Diğer 6 oksijen atomu 3CO2’den (3x2=6 oksijen atomu+ diğer 4=10) geliyor.
  7. 7
    Oksijen atomlarını denkleştir. Diğer atomları denkleştirmek için kullandığın katsayıları hesaba katmayı unutma. Denklemin sağ tarafındaki moleküllere katsayı eklediğinden dolayı oksijen atomlarının sayısı değişti. Su moleküllerinde artık 4 oksijen atomu ve karbondioksit moleküllerinde 6 oksijen atomu var. Bu da toplam 10 oksijen atomu yapar.[7]
    Advertisement

Makalenin 2.Yöntemi:
Cebirsel Bir Denkleştirmeyi Tamamlamak

  1. 1
    Söz konusu denklemi yaz. Bu örnek için şunu kullanacaksın:
    • PCl5 + H2O --> H3PO4 + HCl
  2. 2
    Her bir maddeye bir harf ata.
    • aPCl5 + bH2O --> cH3PO4 + dHCl
  3. 3
    İki tarafta bulunan her bir elementin sayısını kontrol et ve bunları birbirine eşitle.[8]
    • aPCl5 + bH2O --> cH3PO4 + dHCl
    • Sol tarafta, 2b hidrojen atomu (her H2O molekülü için 2 tane) bulunuyorken sağ tarafta 3c+d hidrojen atomu (her H3PO4 molekülü için 3 tane ve her HCl molekülü için 1 tane) bulunuyor. Hidrojen atomlarının sayısı iki tarafta da eşit olması gerektiğinden 2b’nin 3c+d’ye eşit olması gerekir.
    • Bunu her element için yap.
      • P: a=c
      • Cl: 5a=d
      • H: 2b=3c+d
  4. 4
    Katsayıların sayısal değerini bulmak için bu denklem sistemini çöz. Denklemden daha fazla değişken olduğu için birden fazla çözüm olacaktır. Her değişkenin en küçük ve kesirsiz olduğu sonucu bulmalısın.[9]
    • Bunu hızlıca yapmak için bir değişkeni al ve ona bir değer ata. a=1 diyelim. Sonra aşağıdaki değerleri elde etmek için denklem sistemini çözmeye başla:
    • P: a = c olduğu için c = 1 olduğunu biliyoruz.
    • Cl: 5a = d olduğu için d = 5 olduğunu biliyoruz.
    • H: 2b = 3c + d olduğu için b’yi şu şekilde hesaplayabiliriz:
      • 2b = 3(1) + 5
      • 2b = 3 + 5
      • 2b = 8
      • b=4
    • Bu da bize değerlerin aşağıdaki gibi olduğunu gösterir:
      • a = 1
      • b = 4
      • c = 1
      • d = 5
    Advertisement

İpuçları

  • Takılıp kaldığında denkleştirme işlemi için Online Balancer’dan yardım alabilirsin. Ama sınav sırasında böyle bir şeye erişimin olmayacağın için buna bağımlı hâle de gelme.
  • Sadeleştirmeyi unutma! Eğer tüm katsayıların aynı sayıya bölünebiliyorsa en yalın sonucu elde etmek için sadeleştir.

Uyarılar

  • Kesirlerden kurtulmak için tüm denklemi (sol ve sağ tarafı) kesrin payındaki sayı ile çarp.
  • Kimyasal bir denklemde kesirli sayıları asla katsayı olarak kullanma, zira kimyasal bir reaksiyonda yarım bir molekül veya atom oluşmaz.
  • Denkleştirme işlemi boyunca sana yardımcı olması için kesirleri kullanabilirsin ama kesirli katsayılar bulunduğu sürece denklem denkleştirilmiş olmaz.
Advertisement

Bu wikiHow makalesi hakkında

Çevre Bilimleri ve Yönetimi Yüksek Lisansı
Bess Ruff bu makalenin ortak yazarıdır. Bess Ruff, Florida’da Coğrafya konusunda doktora öğrencisidir. Çevre Bilimleri ve Yönetimi konusundaki Yüksek Lisansını, Santa Barbara’daki Kaliforniya Üniversitesi Bren Çevre Bilimleri ve Yönetimi Fakültesi’ndan 2016 yılında almıştır.
Kategoriler: Eğitim ve İletişim

Bu makale işine yaradı mı?

Evet
Hayır
Advertisement