Eş Bağımlı Bir Aile Ferdiyle Nasıl Baş Edilir?

Ortak yazar: Lauren Urban, LCSW

Eş bağımlılık aileden gelen öğrenilmiş bir özelliktir. Öğrenilmiş olduğu için genellikle nesilden nesile aktarılır. Özünde eş bağımlılık kişinin sağlıklı, karşılıklı yararlı ilişkilere sahip olma yeteneğini etkileyen davranışsal bir durumdur. Eğer ailende eş bağımlı bir birey varsa kontrol altında olduğunu ve yönlendirildiğini hissedebilirsin. Döngüyü kırmak zor gelebilir. Öyle de olsa, eş bağımlı davranışları tanıyabilirsen onlardan kurtulabilirsin.

Makalenin 1.Yöntemi:
Aile Ferdinle Etkileşime Girmek

  1. 1
    Eş bağımlı davranış hakkında bilgi edin. Eş bağımlılığı tanımak için neye benzediğini bilmen gerekir. Kendini eğitmek için zaman ayırmak hem aile bireyinin bu tanıma uyup uymadığını görmene, hem de onun zihinsel durumunu anlamana yardımcı olur. Sadece bir akıl sağlığı uzmanı eş bağımlılığı teşhis edebilir, fakat bazı belirtiler şunlardır:[1]
    • Düşük öz saygı
    • Sürekli insanları memnun etme
    • Neredeyse hiç sınır tanımama
    • Kontrol amacıyla koruma
    • Sancılı duygular
  2. 2
    Eş bağımlı olan aile üyesini iyileştiremeyeceğini anla. Eş bağımlılık bir zihinsel sağlık meselesidir. Diğer birçok zihinsel sağlık problemi gibi bu da, aile ferdin için senin iyileştiremeyeceğin veya bertaraf edemeyeceğin bir şeydir. Bu kişi bunu bir problem olarak görmemenin yanında, seninle ve diğer aile fertleriyle gayet iyi anlaştığını düşünebilir.[2]
    • Bunun kendisi farkına varmadığı sürece o aile ferdinin kendi davranışını eş bağımlı olarak görmesini bekleme. Aile ferdini senin bakış açından görmesi için zorlaman, durumu sadece daha da kötü hâle getirir.
    • Psikoterapi ile tedavi mümküdür. Ancak, aile bireyi bundan başka bir seçenek olmadığı sonucuna kendi kendine varmadığı sürece böyle bir arayışa muhtemelen girmeyecektir.
  3. 3
    Eş bağımlı kişinin nereden geldiğine bak. Hiç bir anlamda duygusal yönlendirmeye karşı koyman gerektiğini hissetmemelisin. Ancak, eş bağımlı kişinin seni yönlendirdiğinin farkında olmayabileceğini de anlaman önemlidir. Kendi zihninde sana destek oluyor ve senin için mümkün olan en iyi şeyi yapıyordur. Bir kişinin seni kasti olarak yönlendirip yönlendirmediğini anlamak, aile ferdiyle nasıl etkileşime girmek istediğini belirlemene yardımcı olabilir. [3]
    • Bunu, yaptığı şeyleri kendi zihninde meşru kılmaya çalışmak için kullanma. Sadece, eş bağımlı bir insanın seninle aynı düşünce yapısıyla hareket etmediğini hatırla. Yaptığı şeyler zihinsel bir problemin yönlendirmesiyle oluşur.
  4. 4
    Eş bağımlı davranışı etkileyip etkilemediğini değerlendir. Bazı durumlarda, eş bağımlılık başka bir kişinin davranışına karşı bir aşırı derecede telafi etme tepkisi olabilir. Aile ferdinin eş bağımlılığını besleyebilecek eylemlerde veya davranışlarda bulunup bulunmadığını dürüst bir şekilde düşün.[4]
    • Örneğin; eş bağımlılık çoğu zaman bağımlı kişilerin ebeveynlerinde veya eşlerinde görülür. Eş bağımlı kişi, aksi durumda ne olacağına dair yaşadığı korkudan dolayı bağımlıya bakmak için sonsuz bir sorumluluk hissedebilir.
    • Eş bağımlı bir kişinin davranışlarını besleyen davranış ve eğilimlere sahip olup olmadığını dürüst bir şekilde düşün. Eğer öyle ise, eş bağımlı ilişkinin bir parçası olabilirsin.
  5. 5
    Aile ferdiyle bağını kopar. Bağını koparmak, aile ferdini bir daha asla görmeyeceğin veya onunla hiç konuşmayacağın anlamına gelmez. Aksine, bağını koparmak, aile ferdini yönlendirici davranışlarından ayırmak demektir. Yalnızca aile ferdinin yaşamının veya kişiliğinin bir parçası olan şeylere titizlikle karşılık ver, eş bağımlılığın parçası olan şeylere değil.[5]
    • Örneğin; eğer annen ayakkabılar hakkında bir moda tavsiyesi isterse bu, normal ve sağlıklı bir etkileşimdir. Eğer evine gelip de ayakkabı tabanlarının iyi olmadığı gerekçesiyle tüm ayakkabılarını değiştirirse bu, eş bağımlı bir davranıştır.
  6. 6
    Kişisel sınırlarını belirle. Aile fertleriyle bu sınırları konuşmayı tercih edebilirsin de, etmeyebilirsin de. Ancak, kendini rahat hissettiğin sınırları belirlemek için zaman ayırmalısın. Kişisel sağlığını düşün ve her gün fiziksel ve zihinsel olarak sağlıklı kalmak için neye ihtiyacın olduğunu kendine sor. Sınırlarını bunun etrafında inşa et.[6]
    • Örneğin; eğer her akşam dinlenmek ve gün içinde yaşadıklarından uzaklaşmak için vakit ayırmak senin için önemliyse, belirli bir saatten sonra telefonlara, mesajlara veya sosyal medyaya bakmamak için kendine bir sınır koy.
    • Eğer sınırlarını aile fertlerine söylemek istersen bunları net bir şekilde dile getir. Bunlar için mantıksal bir açıklama yapan gerekmez. Aile fertlerine kısaca, “Akşam 7’den sonra telefon veya bilgisayar başında olmamaya karar verdim.” diyebilirsin. Bu konuda tartışsalar ya da buna karşı olsalar dahi yeni kararında istikrarlı ol.
    Advertisement

Makalenin 2.Yöntemi:
Kendini Eş Bağımlı Durumlardan Uzaklaştırmak

  1. 1
    Hayır demenin doğru yollarını bul. Eş bağımlı ilişkilerin bir parçası da laubalilik ve "sinire dokunmaktır." Bu nedenle bazı durumlarda hayır demek ve kendini eş bağımlı aile fertlerinden uzaklaştırmak geçici olsa da yardımcı olabilir. Hayır demenin doğru yollarını bulmak duruma göre değişse de işler kızıştığında uzaklaşman için sana gereken gücü verebilir.[7]
    • Bazı durumlarda, eş bağımlı davranışlar benlik duygunu tehdit etmediğinde sakin bir karşılık verebilirsin. "Üzgünüm, bunu yaparsam içim rahat etmez," veya "Evet, aynı şekilde düşünmediğini görüyorum; iletişim kuramıyoruz." diyebilirsin.
    • Hızlı bir şekilde kurtulman gerektiğini hissettiğin durumlarda basit bir “Hayır” veya “Bunu yapamam” işe yarayacaktır. Kimseye bir açıklama yapmak zorunda değilsin. Aile ferdi duygu yüklü bir karşılık verebilir, fakat onun duygularını karşılamak gibi bir görevin yok.
  2. 2
    Pasif iletişim uygula. Şiddet içeren iletişim, çoğunlukla zorlayıcı veya çıkarcı bir dille zarar veren iletişim şeklidir. Pasif iletişimi kullanarak kendini eş bağımlı bir durumdan uzaklaştırmaya başlayabilirsin. Bu, şiddetli iletişimin gücünü kırmaya ve eş bağımlılığın kontrolünden çıkmana yardımcı olabilir.[8]
    • Pasif iletişim, suçlama veya eleştiri olmadan nasıl hissettiğini açıklamaya ve ihtiyaçlarını empati ile ifade etmeye dayanır.
    • Örneğin; “Beni hep kontrol etmeye çalışıyorsun! Yeter!” demek yerine, “Bana bunu söylediğinde kendimi köle gibi hissediyorum. Bu tür bir kararı kendim verebilmek benim için çok değerli. Böyle yapmama müsade eder misin?” diyebilirsin. "Ben" ifadelerinin kullanılması, suçlamadan veya aile fertlerinin savunmaya geçmesine sebep olmadan amacını bildirmene yardımcı olur.
  3. 3
    Uzun süreli ayrıl. Eğer aile ferdinin eş bağımlılığı hayatını etkiliyor ya da hayatına hükmediyorsa titizlikle ayrılmak istemeyebilirsin. Bunun yerine, daha uzun süreli ayrılmayı daha yararlı bulabilirsin. Bu, o kişinin davranışlarına ve senin ihtiyaçlarına bağlı olarak bir günden bir yıla kadar bir süre olabilir.[9]
    • Bu gibi durumlarda, ne kadar ayrı olmak istediğini seçebilirsin. Örneğin; etrafında başkalarının olmadığı bir ortamda o aile ferdiyle birlikte olmak istemediğine ya da bir süre o kişiyle bir araya gelmek istemediğine karar verebilirsin.
    • Tehlikeli olabileceğini hissettiğin durumlardan daima uzaklaş.
    Advertisement

Makalenin 3.Yöntemi:
Sağlıklı İlişkiler Sürdürmek

  1. 1
    Değişim yavaş olacaktır. Eş bağımlı davranışlarda değişim yavaş olur, fakat tavrının bu değişimi teşvik edebileceğine de inan. Unutma, bu değişim büyük duygularla baş etmeyi ve kişisel korkuları aşmayı gerektirir. Bu kolay değildir ve zaman alacaktır.[10]
    • İlk olarak, eş bağımlı kişiler öfke veya agresif patlamalarla tepki verebilirler. Bu çıkışlara karşılık vermemek için elinden geleni yap. Bunlar bulaşmaman veya seni etkilememesi gereken korku güdümlü tepkilerdir.
    • Usandığın anlarda öfkelenmemeye çalış. Bunun yerine, derin bir nefes al ve söylemeden önce ne söyleyeceğini düşün. Gerekirse, tekrar o ortama dönebilecek kadar sakin hissedene kadar bir dakikalığına müsaade iste.
  2. 2
    Kişisel sağlığına ve iyiliğine odaklan. Eş bağımlı bir aile ferdiyle baş ederken kendini unutmak kolay olabilir. Aile ferdinin eylemlerinin iş ve okul gibi günlük görevlerinden seni alıkoymasına izin verme. Günlük işlerinin ötesinde, her gün sadece kendin için yaptığın birkaç şey seç ve onlara bağlı kal.[11]
    • Örneğin; dışarı çıkıp koşmak, ardından sıcak bir banyo yapmak gibi bir akşam rutini belirleyebilirsin. Kendi sağlığına öncelik veren, rahatlamana yardımcı olan ve seni eş bağımlı aile ferdinin stresinden uzaklaştıran şeyler yap.
    • Bu uygulamalar, eş bağımlılık ile başa çıkmak ve hayatına devam etmek için kritik öneme sahip bir tür kişisel bakım olacaktır.
  3. 3
    Diğer aile fertlerine duygusal olgunluğa sahip insanlarmış gibi davran. Sadece bir aile ferdinin eş bağımlı olması, ailendeki herkesin eş bağımlı olduğu anlamına gelmez. Eş bağımlı aile ferdinin davranışlarının diğer aile fertleri ile ilişkini etkilemesine izin verme. Aksi bir durum oluşmadıkça onlara duygusal olgunluğa sahip kişilermiş gibi davran.[12]
    • Örneğin; bu, seni yönlendirmesinden kaçınmak için bir ayrılma sürecinden geçmek yerine, birinden istediğin şeyi doğrudan istemek demektir.
    Advertisement

Bu wikiHow makalesi hakkında

Psikoterapist
Lauren Urban, LCSW bu makalenin ortak yazarıdır. Lauren Urban Brooklyn, New York’da yer alan, çocuklarla, ailelerle, çiftlerle ve bireylerle çalışmada 13 yıldan fazla terapi deneyimine sahip bir psikoterapisttir. Yüksek Lisans derecesini 2006 yılında Hunter College’den Sosyal Çalışmalar alanında almıştır ve müşterileriyle, koşullarını ve hayatlarını değiştirmekte onları güçlendirmek üzere çalışmaktadır.
Kategoriler: Sağlık

Bu makale işine yaradı mı?

Evet
Hayır
Advertisement