Akide Şekeri Nasıl Yapılır?

Ortak yazar: wikiHow Kadrosu

Akide şekeriyle evinin mutfağında leziz bir bilim deneyi yapabilirsin. Akide şekerini bir tahta çubuğun ya da ipin üstünde oluşturabilir, istediğin rengi ve aromayı ekleyerek şekeri tam hayal ettiğin gibi yapabilirsin!

Malzemeler

  • 2 su bardağı (470 ml) su
  • 4 su bardağı (950 g) beyaz toz şeker
  • Gıda boyası (isteğe bağlı)
  • Aroma (isteğe bağlı)

Makalenin 1.Yöntemi:
Şeker Çözeltisi Hazırlamak

  1. 1
    2 su bardağı (470 ml) suyu bir tencerede kaynat. Eğer ocağı kullanmana izin verilmiyorsa bir yetişkinden yardım al. Üstüne dökülürse kaynar su aşırı tehlikeli olabilir.[1]
    • Eğer mümkünse saf su kullan. Şeker, musluk suyundaki yabancı maddelere yapışabilir, böylece suyun yüzeyinde, suyun buharlaşmasını ve kristallerin ipin üstünde oluşmasını önleyen bir kabuk meydana gelebilir.[2]
    • Ocak yoksa mikrodalga fırın da kullanabilirsin. Şekerle suyu mikrodalgaya dayanıklı bir cam kaba koy ve iki dakika boyunca yüksek derecede ısıt. Şekerli suyu karıştır, sonra 2 dakika daha mikrodalgada ısıt. Üçüncü kez karıştırdığında şeker neredeyse tümüyle suyun içinde çözünmüş olacak.[3]
    • Tencereyi ya da mikrodalgaya dayanıklı cam kabı alırken fırın eldiveni ve tencere altlığı kullan ki kendini yakmayasın.
  2. 2
    4 su bardağı (950 gram) şekeri her seferinde yarım su bardağı (120 gram) ekle. Her ekleyişinden sonra şeker suda tamamen çözünene kadar kaşıkla karıştır. Su şekere doydukça, şekerin suda çözünme süresi uzayacaktır. Şekerin tamamen çözünmesi iki dakika kadar alabilir.[4]
    • Su berrak bir hâl alana kadar çözeltiyi karıştır. Eğer çözelti bulanıksa ya da şeker çözünmüyorsa ocağın altını iyice aç ki su harlı biçimde kaynasın.[5] Sıcak suyun doygunluk noktası soğuk suyunkinden yüksektir, o yüzden ısıyı yükseltmen şekerin geri kalanını da suya karıştırmanı sağlayacaktır.[6]
  3. 3
    Karışımı ocaktan al ve 15-20 dakika soğumaya bırak. Tencerenin dibinde hiç çözünmemiş şeker kalmaması gerekiyor. Akide şekerini yapacağın kapta ya da bardakta çözünmemiş şeker olursa kristaller çubuğa ya da ipe değil çözünmemiş şekere yapışır.[7]
    • Eğer hâlâ kaynar suya karışmayan çözünmemiş şeker varsa karışımı bir süzgeçten geçirip sadece sıvı kısmını al.
    • Elde ettiğin çözelti, süper doygun bir çözelti. Yani su, oda sıcaklığında absorbe edebileceğinden çok daha fazla şeker absorbe etmiş durumda. Çözelti soğudukça suyun doygunluk noktası düşecek ve şekeri daha fazla içinde tutamayacak. Çözünen şeker artık sıvı formunda kalamayınca senin kaba koyduğun ipin ya da tahta çubuğun üstünde kristalleşecek.[8]
  4. 4
    Eğer akide şekerinin sade olmasını istemiyorsan gıda boyası ve/veya aroma ekleyebilirsin. Renkle aromanın uyumlu olmasına çalış. Mesela yaban mersini için mavi, çilek için kırmızı, üzüm için mor gibi. Böylece şekerin neli olduğu anlaşılır. Çözeltiyi iyice karıştır ki renk ve aroma düzgün biçimde dağılsın.[9]
    • Sadece birkaç damla aromaya ihtiyacın var ama en iyi sonuçlar için çözeltiyi koyu renkte yapmaya çalış.[10]
    • Hem renk hem de aroma eklemek için, Tang gibi bir içecek karışımını ekleyebilirsin.
    • Limon, misket limonu, portakal ve diğer meyve aromalı şekerler için bir miktar meyve suyu ekleyebilirsin.
    • Nane, çilek, vanilya ve hatta muz özütü kullanabilirsin.
  5. 5
    Çözeltiyi, akide şekerlerini içinde yapmak istediğin büyük bardağa ya da kavanoza boşalt. Kavanoz ya da bardak uzun, silindir biçimli ve camdan yapılmış olmalı; sıcak çözeltiyi döktüğün zaman plastik eriyebilir. Bardağı neredeyse ağzına kadar doldur.
    • Bardağın temiz olması ve hiç toz zerresi içermemesi gerekiyor. Toz bile şeker kristallerinin yapışmasını sağlayabilir ve bu kristallerin yalnızca koyduğun ipte ya da çubukta oluşmasını istiyorsun.[11]
    • Çözeltiye toz gelmemesi için bardağın ağzını bir parça yağlı kâğıtla ya da pişirme kâğıdıyla kapla.[12]
    • Tek bir büyük cam kavanoz kullanan bu tarifle tek bir şeker yapabilirsin. Eğer birden çok küçük şeker yapmak istersen ya da büyük bir kavanozun yoksa çözeltiyi daha küçük kavanozlara bölebilirsin. O zaman kavanoz sayısı kadar şeker olur.
    Reklam

Makalenin 2.Yöntemi:
İpte Akide Şekeri Yapmak

  1. 1
    İpin bir ucunu bir kurşun kalemin tam ortasına bağla ve diğer ucuna bir ağırlık (mesela ataş) tuttur. Ataş ağırlık görevi görecek ve ipin, camın kenarına değmeden dümdüz aşağı sarkmasını sağlayacak. İp, cam kabın derinliğinin üçte ikisi uzunlukta olmalı ve ağırlık, camın dibine değmemeli. Bu, kristallerin büyümesi için gereken yeri sağlar.[13] İp, camın kenarlarına ya da dibine değerse veya çok yakın durursa kristaller daha küçük veya biçimsiz olabilir.
    • Doğal liflerden oluşan bir ip, mesela sicim ya da pamuklu ip kullan. Naylon ip ya da misinanın üzeri çok pürüzsüzdür ve şeker kristallerinin tutunup büyüyeceği boşluklar bulması zordur.[14]
    • Ağırlık yapması için ipe bir conta, vida ve hatta bir başka akide şekeri parçası bile bağlayabilirsin; bu, kristallerin daha hızlı büyümesini bile sağlayabilir.[15]
    • Kurşun kalem, bardağın üstünde duracak ama içine düşmeyecek kadar uzun olmalı. Kurşun kalem yerine tereyağı bıçağı, şiş ya da dondurma çubuğu da kullanabilirsin. Tereyağı bıçağı veya dondurma çubuğu daha sağlam olabilir çünkü bunlar yassı olduklarından camın üstünde düz durur ve yuvarlanmaz.
  2. 2
    İpi şeker/su çözeltisi dolu bardağa batır, sonra çıkar ve bir parça pişirme kâğıdının üstüne koyup kurut. İpi düz bir biçimde ser çünkü kuruyunca kaskatı kesilecektir. Su buharlaşınca ipin üstünde birkaç kristal oluştuğunu göreceksin. Bunlar tohum kristallerdir ve bu noktaların etrafında daha büyük kristallerin oluşmasına yardım eder.[16]
    • Bir sonraki aşamaya geçmeden önce ipin tümüyle kurumuş olması gerekiyor ve ipi, çözeltinin içine sarkıtırken tohum kristallerden hiçbirini çözeltinin içine düşürmemelisin.[17]
    • İpi ıslatıp toz şekerin içinde yuvarlayarak bu adımı atlayabilir ya da hızlandırabilirsin (yeter ki ip, bardağın içine koymadan önce tümüyle kurumuş olsun ve şekerler dökülmesin) ama tohum kristal üretmek, akide şekerinin daha hızlı oluşmasını sağlayacak ve kristal oluşturma şansını artıracaktır.[18]
  3. 3
    İpi su/şeker çözeltisinin içine sarkıt ve kurşun kalemi bardağın ağzına koy. İp dümdüz aşağı sarkmalı ve bardağın dibine ya da kenarlarına asla değmemeli.[19] Çözeltinin üstünü bir kâğıt havluyla ört. Streç film gibi hava geçirmeyen bir şey kullanmamalısın çünkü buharlaşma bu süreçte büyük rol oynuyor.
    • Su buharlaştıkça geriye kalan çözelti şekere daha doygun bir hâle gelecek ve su, şekeri atmak zorunda kalacak. Bunun üzerine şeker molekülleri ipin üstünde birikerek akide şekeri kristallerini oluşturacak.[20]
    • Kurşun kalemi, kristaller oluşurken yuvarlanmaması ya da hareket etmemesi için, bantla bardağa tuttur.[21]
  4. 4
    Bardağı hiç kimsenin dokunmayacağı güvenli bir yere koy. Büyük kristaller oluşmasını istiyorsan suyun ağır ağır buharlaşabileceği, böylece kristallere büyümesi için bolca zaman tanıyacağı karanlık ve serin bir yer bul.[22]
    • Kristalleri hemen oluşturmak istiyorsan ve büyüklükleri o kadar da umurunda değilse bardağı güneş alan bir yere koy ki su çabucak buharlaşsın.[23]
    • Titreşimler kristallerin oluşmasını olumsuz etkileyebilir. Bardağı yerden (yani yürüyen insanların oluşturduğu titreşimlerden) ve müzik ya da gürültü kaynaklarından, mesela müzik setinden ya da televizyondan uzak tut.[24]
  5. 5
    Kristallerin oluşması için bir hafta bekle. Cama sakın dokunma ya da vurma çünkü bu, kristal gelişimini olumsuz etkileyebilir, hatta kristallerin ipten dökülmesine yol açabilir. Bir hafta sonra ipin üstünde büyük, pürüzsüz kristaller göreceksin.[25]
  6. 6
    İpliği dikkatlice çözeltiden çıkar ve kuruması için yağlı kâğıdın üstüne koy. İpi makasla keserek ataşı ayır.
    • Eğer akide şekeri bardağa yapıştıysa bardağın dibine biraz sıcak su dök. Bu, şekeri, zarar görmeden sökebileceğin kadar yumuşatacaktır.[26]
    Reklam

Makalenin 3.Yöntemi:
Çubukta Akide Şekeri Yapmak

  1. 1
    Bir şişi ya da tahta dondurma çubuğunu suda ıslat, sonra toz şekerin içinde yuvarla. Toz şekerler senin tohum kristallerin olacak ve çözünmüş şekere tutunup kristalleşmeye başlayabileceği bir yer sunacak.[27] Tohum kristaller, akide şekerinin büyümesini kolaylaştırır ve kristalleşen şekere tutunabileceği bir yer sağlayarak süreci hızlandırır.
    • Bir sonraki adıma geçmeden önce şişlerin tümüyle kuruduğundan emin olmalısın. Eğer şeker tahtaya sımsıkı yapışmazsa bardağın içine düşebilir ve o zaman kristalleşme şişin üstünde değil, bardağın dibine dökülen şekerin üstünde gerçekleşir.[28]
  2. 2
    Şişi, ucu bardağın dibine ya da kenarlarına değmeyecek şekilde tut. Eğer şiş, bardağa değerse kristaller oluşmayabilir ya da çubuktaki akide şekeri bardağın dibine ya da kenarlarına yapışabilir.[29]
    • Şişin ucunu bardağın dibinden 2,5 cm kadar yüksekte tutmaya çalış.[30]
  3. 3
    Mandalı şişin kuru ucuna tuttur ve bardağın üstüne koy. Şiş, mandalın orta kısmında, yaya mümkün olduğunca yakın durmalı.[31] Bardağın ağzı genişse ekstra büyük mandallardan da kullanabilirsin.
    • Şiş mandal tarafından sımsıkı tutuluyor ve bardağın tam ortasında duruyor olmalı.
    • Bardağın üstünü bir kâğıt havluyla ört. Şişin çıkması için kâğıt havluda bir delik açabilirsin.
  4. 4
    Bardağı kimsenin dokunmayacağı güvenli bir yere kaldır. Müzik, televizyon ya da hareketli ortamlar kristalleri sarsıp çubuktan düşmesine yol açabilir. En iyi büyüme için, bardağı serin bir yerde ya da oda sıcaklığında, gürültüden ve yaya trafiğinden uzak bir yerde sakla.[32]
  5. 5
    Akide şekerinin oluşması için bir ya da iki hafta bekle. Kendine hâkim ol ve bardağa dokunma ya da vurma çünkü bu, kristallerin çubuktan dökülmesine neden olabilir. [33] Kristallerin miktarından memnunsan (ya da artık büyümüyorlarsa) şişi dikkatlice bardaktan çıkar ve kuruması için yağlı kâğıdın üstüne koy.
    • Suyun yüzeyinde bir kabuk oluştuysa tereyağı bıçağı kullanarak dikkatlice bunu kır ama şişin yakınındaki kristallere dokunma.[34]
    • Eğer akide şekeri bardağa yapıştıysa bardağın dibine biraz sıcak su dök. Bu şekeri, zarar görmeden sökebileceğin kadar yumuşatacaktır.[35]
  6. 6
    Hepsi bu kadar.
    Reklam

İpuçları

  • Bu tarif bir bilim deneyi ya da bilim fuarı projesi olarak da kullanılabilir.
  • Bir ya da iki gün geçtikten sonra ipin üstünde kristallerin büyüdüğünü görmezsen kurşun kalemi ve ipi çıkar, suyu tekrar kaynat ama bu sefer içine daha fazla şeker koy. Eğer şeker alıyorsa başlangıçta yeteri kadar şeker koymamışsın demektir. Artık tümüyle doygun hâldeki çözeltiyle yeniden başlayabilirsin.
  • Çok az ya da çok fazla şeker kullanma yoksa akide şekerleri oluşmaz.
  • Bu tarifin gerçekleşmesi beklediğinden daha uzun sürebilir o yüzden sabırlı olman gerekebilir.
  • Mikrodalgada akide şekeri yaparken şurubu yakından takip et çünkü kaynayıp taşmaya meyillidir.
  • Tencerenin sapını senden uzak tut ki kazara çarpıp kaynar şekeri üstüne dökme.
  • Akide şekerini mikrodalga fırında yapıyorsan gözünü ayırma. Karışım kaynamaya başlarsa şurup büyük olasılıkla yanmış demektir.
Reklam

Uyarılar

  • Kavanoza dokunma ya da içine parmağını sokma. Bu, kristal yapının oluşma sürecini kesintiye uğratır. Kristallerin oluşmasını engellemese de, onların büyüme sürecini olumsuz etkiler.
Reklam

İhtiyacın Olan Şeyler

Şeker Çözeltisi

  • Tencere ya da saplı tencere
  • Tahta kaşık

İpte Akide Şekeri

  • Tahta dondurma çubuğu, tahta şiş, tereyağı bıçağı ya da kurşun kalem
  • İp
  • Ataş ya da conta
  • Uzun, dar bir kavanoz ya da bardak (plastik olmayacak)

Çubukta Akide Şekeri

  • Tahta dondurma çubuğu ya da şiş
  • Mandal
  • Uzun, dar bir kavanoz ya da bardak (plastik olmayacak)

Bu wikiHow makalesi hakkında

Ortak Yazar:
wikiHow Editör Ekibi
Bu makale editörler ve araştırmacılardan oluşan, makalenin doğruluğu ile kapsamlılığını onaylayan, eğitimli bir ekip tarafından ortaklaşa yazılmıştır.
Kategoriler: Yemek ve Davetler
  1. https://sciencebob.com/make-your-own-rock-candy/
  2. http://sciencenotes.org/solutions-to-common-crystal-growing-problems/
  3. https://www.exploratorium.edu/cooking/candy/recipe-rockcandy.html#
  4. https://www.exploratorium.edu/cooking/candy/recipe-rockcandy.html#
  5. http://sciencenotes.org/solutions-to-common-crystal-growing-problems/
  6. https://www.exploratorium.edu/cooking/candy/recipe-rockcandy.html#
  7. https://sciencebob.com/make-your-own-rock-candy/
  8. https://sciencebob.com/make-your-own-rock-candy/
  9. https://sciencebob.com/make-your-own-rock-candy/
  10. http://www.sciencebuddies.org/science-fair-projects/project_ideas/FoodSci_p005.shtml#procedure
  11. https://www.exploratorium.edu/cooking/candy/recipe-rockcandy.html#
  12. http://www.sciencebuddies.org/science-fair-projects/project_ideas/FoodSci_p005.shtml#procedure
  13. http://sciencenotes.org/grow-table-salt-or-sodium-chloride-crystals/
  14. http://sciencenotes.org/grow-table-salt-or-sodium-chloride-crystals/
  15. http://sciencenotes.org/grow-table-salt-or-sodium-chloride-crystals/
  16. https://www.exploratorium.edu/cooking/candy/recipe-rockcandy.html#
  17. https://www.youtube.com/watch?v=HvKJz4M585c
  18. https://sciencebob.com/make-your-own-rock-candy/
  19. https://sciencebob.com/make-your-own-rock-candy/
  20. https://sciencebob.com/make-your-own-rock-candy/
  21. https://sciencebob.com/make-your-own-rock-candy/
  22. https://sciencebob.com/make-your-own-rock-candy/
  23. http://sciencenotes.org/grow-table-salt-or-sodium-chloride-crystals/
  24. https://www.exploratorium.edu/cooking/candy/recipe-rockcandy.html#
  25. https://www.youtube.com/watch?v=HvKJz4M585c
  26. https://www.youtube.com/watch?v=HvKJz4M585c

Bu makale işine yaradı mı?

Evet
Hayır
Reklam